TÜRKİYEDE GIDA TARIM VE KOOPERATİFÇİLİK - Av. Necmi ÖZEN - Kocaeli Büyükşehir Belediyesi - 1.Hukuk Müşaviri Av. Necmi ÖZEN – Kocaeli Büyükşehir Belediyesi – 1.Hukuk Müşaviri

HIZLI DUYURULAR

TÜRKİYEDE GIDA TARIM VE KOOPERATİFÇİLİK

Ekim 2019 | Yazar: admin
TÜRKİYEDE GIDA TARIM VE KOOPERATİFÇİLİK
Haberler
0

Prof Dr. Hayrettin Karaman hocamız, konusunun uzmanı olan, Kooperatifçilik üzerine araştırmalar yapan kitap ve yazılar yazan Ticaret Başmüfettişi Yusuf Üstün’ün kooperatifçilik üzerine yaptığı araştırmaları esas alan bir makale kaleme almıştır. Bu makale ile Hayrettin Karaman hocamız, Türkiyenin Tarım ve Hayvancılık alanında kanayan yarası olan en önemli probleme parmak basmıştır.
Ben de uzun yıllardır Yerel Yönetimlerde görev yapan bir hukukçu ve idareci olarak Ülkemizde Tarım ve Hayvancılık alanında bir model teklif ettim. Bu makalem kısa süre içerisinde bazı hukuk dergilerinde yayınlanacaktır. Bu modelde mahalli idareler Tarım ve Hayvancılık alanında daha etkin rol alacaktır. Mahalli idareler kooperatiflerle birlikte çalışacaklardır. Günümüzde tarım ve hayvancılık alanın da daha kısıtlı imkanlarına rağmen bizden daha iyi konumda olan batı avrupa ülkeleri kooperatifçilikte de bizden daha iyi durumdadırlar.
Türkiyede neredeyse 13000 e yakın sayıda kooperatif vardır. Bu sayı Hollanda da 73 adettir. Hollanda, bizim neredeyse 4 5 katımız olan tarım ve hayvancılık alanındaki ihracatının büyük bir kısmını bu kooperatifler vasıtasıyla yapmaktadır. Bizim nüfusumuza yakın nüfusu olan Almanya ve Fransadaki kooperatif sayısı bizim dörtte birimiz kadar dahi yoktur. Ama kooperatifleri daha güçlüdür.
Ülkemizde çok fazla sayıda kooperatif vardır. Bu kooperatiflerden kaynaklı uyuşmazlıklar nedeniyle, yargıtaya giden yıllık dava dosya sayısı, 3000 adettir.
Avrupa da modern kooperatifçiliğin kurucusu bilinen İngiliz Michael Sandown, 19 yüzyılın başında Kayseri, Sivas, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir de incelemeler yapıp esnaf dayanışma teşkilatı “Ahilik” ten etkilendi. Bizdeki Ahilik sistemini esas alan avrupalılar kooperatif sistemlerini geliştirdiler. Bu husus Soner Yalçın’ ın gıda tarım ve hayvancılık konusunda yazdığı kitapta da ele alınmıştır.
Gerçekten kooperatifçiliğin bizim bünyemize uygun olarak güçlendirilmesi ve mahalli idarelerle takviye edilmesi halinde Ülkemiz gıda tarım ve hayvancılık alanında hak ettiği yerde olacak Türkiyenin en önemli temel meseleleri de çözümlenmiş olacaktır. Bu güzel çalışması sebebiyle Prof. Dr. Hayrettin Karaman hocamıza teşekkür ediyoruz.

Prof. Hayrettin Karaman hocamız kaleme aldığı ekteki makalesi ile Türkiye de Kooperatifçilik alternatifi ile faizsiz birikim ve finansman konusunu işlemiştir.
Prof.Dr. HAYRETTİN KARAMAN / 06.10.2019

Faizsiz finansmanın araçları içinde şirketleşme, katılım (tekafül) sigortacılığı, katılım bankaları, üçkağıtçılık dışı borsalar yanında bir de bizde garip kalmış kooperatifçilik vardır. Ömrünü bu konuya vermiş, kalınca bir kitaba da imza atmış olan Ticaret Başmüfettişi Yusuf Üstün Bey’in uzunca bir yazısını ikiye bölerek okuyucularıma ve ilgililere takdim ediyorum. Bundan sonraki söz Yusuf Bey’indir.

Ekonomide 2019-2021 hedeflerini barındıran orta vadeli bir Yeni Ekonomi Programı açıklandı. Programın “Enflasyon İle Mücadele”ye yönelik alt başlığı altında yapısal dönüşüm adımlarından birisi de, bugüne kadar bir ekonomik plan ya da programda yer verilmediği şekilde “kooperatifçilik odaklı bir enflasyonla mücadele” vurgusu barındırması oldu.

Kooperatifleri diğer şirketler, dernekler, üretici birlikleri ve sair tüm organizasyonlardan ayıran en önemli iktisadi özellik, kooperatiflerin içinde bulunduğu sektöre göre ya arzı ya da talebi toplulaştırarak maliyeti azaltmasıdır. Maliyetleri arz ve talep yönünden azaltacak olan bu mekanizmanın varlığına olan ihtiyaç, açıklanan Yeni Ekonomi Programı sunumunda; “Kooperatifçilik Odaklı, Bölge ve Ürün Bazında; Arz/Talep Planlaması, Sözleşmeli Tarımın Yaygınlaştırılması, Üretici ve Tüketici Arasında Değer Zincirinin Sağlanması, Kurumsal Altyapıların Tesis Edilmesi, , Gıda Ürünlerinde Ulusal Markalaşma, Üretici ve Kooperatiflerin Hal İçerisindeki Payının Artırılması, Maliyetlerin Düşürülmesi, Üretimde Rekabetin Artırılması, Toptan, Perakende, Lojistikte Gözetim – Denetim” şeklindeki hedeflerle ifade edilmiştir.

Özünde bir işletme modeli olarak kooperatifler, küçük üreticileri çatısı altında birleştirerek büyük tüketici kitleleriyle buluşturur. Bu durum, gereksiz aracıları ortadan kaldırıp pazarlama maliyetini düşürdüğü için enflasyon üzerinde son derece olumlu etkisi vardır. Basitçe anlattığımız bu ilişkinin kazananı çok sayıda ve gelir düzeyi düşük üretici kitlesi ile sağlıklı, ucuz ve güvenli gıdaya ulaşabilecek olan geniş tüketici kitlesidir.

Kooperatiflerin Sosyo-ekonomik sorun alanları üzerinde çözüm kabiliyeti üzerinde durmamız gerekiyor.

Toplum sağlığının korunması ve halkın sağlıklı beslenmesi, ancak gıdanın üretiminden, dağıtımına ve tüketimine kadar tüm süreçlerin planlanmasıyla mümkündür. Bu planlamanın merkezine ise bu işi adeta kendiliğinden yapan kooperatiflerin konulması çok önemlidir.

Aslında kooperatifçilik “zamanın ruhu”na da uygun olarak uzunca bir süredir ülke gündeminde yer tutmakta. Sadece enflasyonla mücadelenin bir aracı olarak değil; kurgusu gereği bünyesinde “karşılıklı yardımlaşma, dayanışma ve kefalet” mekanizmasını barındırdığından, finanstan tarımın yeniden yapılandırılması, toprak reformundan konut üretimine, ulaşımdan coğrafi kültürel varlıkların korunmasına, eğitimden sağlığa ve daha birçok sektöre “sadra şifanın ötesinde” bir çözüm potansiyeli barındırmaktadır.

Kooperatif yönetim sisteminin getirdiği/gerektirdiği ve aynı zamanda başka hiçbir şirket ve organizasyon modelinde bulunmayan “otokontrol” sayesinde, gıda egemenliği ve gıda güvenliği için kooperatifler karşımıza kaçınılmaz aktörler olarak çıkmaktadır.

Bu nedenle;

Yabancı sermayeli şirketlerce satın alınamayacağı için yerli ve milli üretimin tek yolu olması,

Bir nevi kendi üretimini kendisi tükettiği için yüksek kar elde etme hırsıyla aldatıcı işlemler yapılmaması,

Yüksek kar elde etmek yerine müşterek maliyetleri azaltarak tasarrufu öncelediği için gıda enflasyonuna olumlu katkı sağlaması,

Hiçbir surette kayıtdışı işlem ve istihdam yapılamaması vb. özelliklerinden dolayı, yerli ve milli bir ekonomik kalkınma sürecinde en hızlı sonuç alınabilecek alan ve konunun merkezinde kooperatifçilik gelmektedir.

Ayrıca kooperatifler, kurgusu gereği sosyal ve ekonomik fonksiyonları aynı anda bünyesinde barındırdığı için, sosyal bir yönü bulunmayan ve yalnızca ekonomik bir araç olabilecek ve ona göre çözüm üretebilecek olan diğer şirketler ile ekonomik bir yönü bulunmayan bir sosyal örgüt niteliğini haiz derneklerden pozitif ayrışarak hemen her alanda çözüm üretme kabiliyetini haizdirler. Bu nedenle, sosyal bir yönü olan herhangi bir sorun alanı (enflasyon, işsizlik, ulaşım, sağlık, gıda güvenliği vb.) gündeme geldiğinde, kooperatif yaklaşımıyla (adeta çok fonksiyonlu çakı seti gibi) bir çözüm üretmek mümkündür.

Bu nedenle, gıda, tarım, sağlık, ulaşım, finans gibi ekonominin ana sektörlerinde otokontrolü sağlayan işletme sistemi olarak kooperatifler üzerinden;

Tarımda Planlama, Münavebe, Tarımsal Destekleme, Profesyonelleşme, Ortak Maliyetlerin Azaltılması, Bilgi Paylaşımı, Ürün Güvenliği, Kayıtdışılığın önlenmesi, Üretim-Tüketim Zincirinin kısalması, İsrafın Önlenmesi,Tasarrufun Artırılması, Sermaye Birikimi, Yeni yatırım maliyetinin paylaşılması, Demokratik kültür gelişimi vb. çok önemli konuların ve sorun alanlarının üstesinden gelinebilir, ilerleme sağlanabilir.

Aynı şekilde, yakında sonuçları açıklanacak olan III. Tarım Orman Şûrası için belirlenen 21 çalışma grubu başlığından 18’inde kooperatif çözüm geliştirmek mümkündür.

(Gelecek yazıda “Kooperatifçiliğimizin durumu.)

Prof.Dr. HAYRETTİN KARAMAN (İslâm Hukuku Profesörü)
06.10.2019 tarihli gazete makalesi. (Perşembe, Cuma ve Pazar günleri yayınlanır.)

İnternet sitesi: m.HayrettinKaraman.net

Masaüstü site: HayrettinKaraman.net

instagram.com/ProfDrKaraman

Twitter.com/ProfDrKaraman

YouTube.com/user/HayrettinKaraman

Facebook.com/HayrettinKaraman.net

TÜRKİYEDE GIDA TARIM VE KOOPERATİFÇİLİK

.

Sevgili Ziyaretçilerimiz, TÜRKİYEDE GIDA TARIM VE KOOPERATİFÇİLİK başlıklı yazımızı okudunuz. Bu içerik sizlere yeterli değilse, iletişim sayfamızdan bizlere ulaşarak detaylı bilgi alabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir